Iedere inwoner van Nederland gooit jaarlijks gemiddeld 116 kilo voedsel weg, waarbij ruim 2 miljard kilo voedsel wordt weggegooid in de hele toeleveringsketen, van productie tot consument, waarvan een groot deel nog steeds perfect eetbaar is, zeiden experts donderdag. Ongeveer 10 procent van dat afval in het hele land is gekoppeld aan een houdbaarheidsdatum op verpakkingen, oplopend tot 15 procent bij consumenten thuis, volgens cijfers van Too Good To Go, het sociale impactbedrijf wiens app mensen in staat stelt etensresten met korting te kopen bij lokale winkels en restaurants.
“Dat is wat lager dan het Europese gemiddelde, maar nog steeds niet iets om trots op te zijn”, zegt Kathelijn van Elk, hoofd mondiale impactprogramma’s bij Too Good To Go, tegen RTL. “Vaak gaat het om producten die niet weggegooid hoefden te worden.”
“Ongeveer de helft van de mensen kent het verschil niet tussen de TGT- en THT-datum”, zei ze. Hoewel de afkortingen sinds 2022 niet meer op verpakkingen zijn toegestaan, blijft de verwarring over de twee termen bestaan.
“Te gebruiken tot (TGT) heeft echt met voedselveiligheid te maken. Ten minste houdbaar tot (THT) is een kwaliteitsdate”, legt Wieke van der Vossen, expert voedselveiligheid bij het Voedingscentrum, uit. “Veel producten zijn na die datum nog prima eetbaar, terwijl je producten met een ‘te gebruiken tot’ datum niet meer veilig kunt eten als de datum verstreken is.”
De formulering zelf helpt niet altijd, zeiden de experts. “De term is misschien niet zo gelukkig gekozen, maar bedrijven zijn wettelijk verplicht om deze te gebruiken”, aldus Van der Vossen.
Van Elk vult aan: “De Engelse termen ‘te gebruiken tot’ en ‘ten minste houdbaar tot’ zijn eigenlijk duidelijker. Bovendien is de uitleg vaak klein en verborgen op de verpakking, terwijl de datum zelf vaak geen uitleg bevat.”
Voor sommige producten is officieel helemaal geen datum nodig omdat ze onbeperkt houdbaar zijn: suiker, zout, azijn en wijn, aldus Van der Vossen. Toch drukken sommige fabrikanten er nog steeds een af om batches bij te houden voor het geval er iets misgaat, wat Van Elk frustreert. “De fabrikant zou ook een nummer kunnen gebruiken waar de consument niets in kan zien. Maar door een datum aan zo’n product toe te voegen, bestaat de kans dat het onnodig wordt weggegooid”, zegt ze tegen RTL.
In werkelijkheid blijven veel artikelen lang na de gedrukte datum veilig en bruikbaar. Ingeblikte goederen worden bijvoorbeeld tijdens de verwerking tot hoge temperaturen verwarmd, waardoor bacteriën worden gedood, zei Van der Vossen. Ze kunnen vaak tot een jaar na de datum goed blijven.
Meel en meel blijven het beste bewaard in een afgesloten voorraadpot op een donkere plaats, zoals een keukenkast. Als het muf ruikt, is het niet meer bruikbaar. Vochtige kasten verhogen het risico op schimmels en zelfs insecten, waarschuwde ze.
Pasta en rijst bederven nauwelijks als ze op een koele, droge en donkere plaats in een goed gesloten pot of container worden bewaard. Koffie is ook langer houdbaar dan de dadel, hoewel de smaak enigszins kan veranderen, zei Van der Vossen. “Na de houdbaarheidsdatum is het vaak nog prima te eten. Maar kijk, ruik en proef vooral om te oordelen. Dat geldt voor al deze producten”, zegt ze.
Too Good To Go werkt sinds 2022 samen met bedrijven om verspilling tegen te gaan. Er doen inmiddels ruim zeventig merken mee, aldus Van Elk. “Op de verpakking staat een icoontje met een oog, neus en mond dat mensen aanmoedigt om te kijken, ruiken en proeven of een product na de aangegeven datum nog goed is”, zegt ze.
“Vaak staat er ook tekst naast: vaak nog goed na datum”, vult van der Vossen aan. De symbolen helpen ook mensen die de taal minder beheersen.
